Skip to content

SMART-doelen

Werken met SMART-doelen

In de ouderenzorg werk je met (zorg)doelen. Het is belangrijk om deze SMART-doelen (samen met de cliƫnt) te formuleren zodat er een goede bewaking is van iets wat bij de cliƫnt speelt.
Dit kunnen zaken zijn met betrekking tot de gezondheid en welzijn van de cliƫnt. En dus ook op de kwaliteit van zorg.
Aan jou als zorgverlener de kunst om SMART-doelen goed te formuleren. Doelen in een zorgleefplan worden SMART geformuleerd.
Een doel geeft aan:
  • wat de cliĆ«nt met behulp van de medewerkers wil bereiken.
    Het SMART-doel stuurt daarmee jouw en andermans gedrag.
  • wat het (eind)resultaat moet zijn
  • of waar je duidelijkheid over wilt krijgen.

Het gaat niet om wat je gaat doen (activiteiten) maar om wat je wilt bereiken (resultaat).

Door vĆ³Ć³raf een doel te formuleren kun je later toetsen of de ondernomen activiteiten het gewenste effect hadden.
De cliƫnt staat hierbij centraal. Een doel kan dus op elk moment gewijzigd worden. Het doel is niet leidend, de cliƫnt(situatie) is altijd leidend.
Een SMART-doel zorgt er vooral voor dat er voortgangsbewaking plaatsvindt.

SMART-criteria

Er zijn een aantal criteria waaraan een doel moet voldoen, de zogenaamde SMART criteria.

SMART staat voor:

S Specifiek
M Meetbaar
A Acceptabel
R Realistisch
T Tijdgebonden

 

Specifiek

Het doel moet concreet en duidelijk zijn en gaan over waarneembare acties, gedrag of resultaten.
Waar zetten we ons voor in en bij wie is het resultaat zichtbaar?
Naarmate een doel helder is geformuleerd, kun je er gemakkelijker invulling aan geven.
Het moet begrijpelijk zijn voor cliĆ«nt, mantelzorgers en collega’s.
Dat betekent dat jargon (vaktaal) moet worden vermeden maar ook onduidelijke begrippen zoals ‘meer’ of ‘minder’.
Deze begrippen betekenen voor ieder persoon iets anders. Voorbeeld van een onduidelijk geformuleerd zorgdoel:
“Mevrouw Kremer toont wat meer begrip voor haar medebewoners.” Wat wordt bedoeld met ‘begrip’?

Voorbeeld van een duidelijk zorgdoel: “Mevrouw Kremer praat met haar medebewoners.”

Meetbaar

Iedereen moet objectief kunnen vaststellen in hoeverre het doel gerealiseerd is.

Hier gaat het om de meetbaarheid van het doel.
Laat daarom in een doel bijvoorbeeld Ć©Ć©n van de volgende zaken terugkomen:
  • Aantal
  • Percentage
  • concreet gedrag

Voorbeelden:

Niet

Wel

 

 

 
De cliƫnt loopt over een maand beter.

De cliƫnt loopt over een maand zonder hulpmiddelen

 

 
Het is onduidelijk wat met ‘beter’ wordt bedoeld.

 

 
Niet

Wel

 

 

 
De cliƫnt leert zijn steunkousen aan te trekken

De cliƫnt trekt zijn steunkousen aan zonder hulp.

 

 
Leren is geen eindresultaat, het moet leiden tot iets en dat moet je omschrijven.

 

 
Niet

Wel

 

 
Mw. drinkt voldoende per dag.

Mw. drinkt Ć©Ć©n liter per dag.

 

 
Voldoende is een ‘niet meetbaar’ begrip.

 

 
Niet Wel Meneer accepteert zijn handicap. Meneer praat over zijn blindheid. Hoe toets je “accepteert”?

 

Acceptabel

De cliƫnt moet de doelen als zinvol beschouwen. Daarom stel je een SMART-doel samen met de cliƫnt op.

Stel dat een cliĆ«nt zich thuis altijd waste aan de wastafel en in bad gaan ‘een heel gedoe’ vond, dan is het volgende doel wellicht niet acceptabel:
‘Mevrouw gaat eenmaal per week in bad.’ Misschien willen de medewerkers dat wel graag (mevrouw ruikt zelfs wellicht), maar het is voor de cliĆ«nt niet belangrijk.
Het kan zelfs leiden tot nieuwe zorgproblemen. Beter is:
“Mevrouw wast zich zelfstandig aan de wastafel”. Ga uit van wat de cliĆ«nt aangeeft en betrek hem bij het formuleren van het doel.
Let op je manier van vragen stellen en heb oog voor de motivatie van de cliƫnt.
Is het een zorgdoel van de cliƫnt of meer ons zorgdoel? Hoe suggestief ben je geweest?

Voorbeeld:

Als een cliƫnt het frustrerend vindt om zich moeizaam te bewegen en liever in een rolstoel zit, heeft het geen zin om een zorgdoel als volgt te formuleren:
‘CliĆ«nt mobiliseren’.

 

Realistisch

Doelen moeten realistisch zijn en haalbaar. De cliƫnt wil samen met jou iets bereiken.

Stel (jezelf) de volgende vragen:

  1. Is het doel voor de cliƫnt lichamelijk en/of psychisch haalbaar?
Voorbeeld:
Wanneer een cliƫnt met ernstige inprentingsstoornissen kampt, heeft het geen zin om een doel als deze te stellen:
‘CliĆ«nt vindt binnen 14 dagen de recreatiezaal’.

 

  1. Hoeveel tijd is nodig om het zorgdoel te realiseren?
Gaat het om een op lange termijn te realiseren zorgdoel of om een korte termijn?
Formuleer in ieder geval ook altijd korte termijn doelen. De kans op succes is groter en dat motiveert iedereen. Voorbeeld niet realistisch zorgdoel:
Mw. loopt naar de recreatiezaal. Voorbeeld realistisch zorgdoel:
Mw. verplaatst zich zelfstandig in de kamer.

 

  1. Zijn er voldoende mogelijkheden om het doel te realiseren?
Wat zijn de beperkingen (van de organisatie): Kan het binnen de dienstroosters? Hebben wij een dergelijk hulpmiddel / voorziening?
Hebben wij deze deskundigheid? Etc.
Hier ligt ook de uitdaging om naar alternatieven en mogelijkheden buiten de organisatie te zoeken. Voorbeeld:
Het formuleren van een zorgdoel, waarbij dagelijks 6 uur individuele begeleiding wordt gegeven, is niet realistisch.

 

Tijdgebonden

Geef een tijdperiode aan waarin je het doel wilt bereiken.
Maak een reƫle inschatting. Als er geen tijdperiode is aangegeven, dan kun je niet nagaan of de activiteiten op koers liggen of bijstelling nodig hebben.

De tijd waarbinnen een doel moet worden gerealiseerd is afhankelijk van aard en omstandigheid van de cliƫnt en kan variƫren van een paar dagen tot een paar maanden en soms nog langer.

Vaak wordt dit aangegeven met een evaluatiedatum.

Je hebt het SMART-doel beschreven. De cliƫnt staat erachter, acties zijn uitgevoerd en de evaluatiedatum is bereikt.
Samen met de cliƫnt bespreek je of de afgesproken interventies/acties tot het gewenst resultaat hebben geleidt.
Is dit het geval, dan maak je bijvoorbeeld vaste afspraken over de zorg. Is dit niet het geval, dan ga je het doel bijstellen. Dit doe je opnieuw volgens de SMART-methode.
Daarvoor kunnen er verschillende redenen zijn:
  • Het doel bleek niet realistisch. Er wordt een nieuw realistisch doel beschreven.
  • De acties leidden niet tot het gewenste resultaat. Er zijn andere acties nodig.
  • De tijdperiode was te kort. De evaluatiedatum wordt opgeschoven.
Vervolgens stel je een nieuw evaluatiedatum waarop het SMART-doel opnieuw geƫvalueerd wordt.
Dit doe je tot het gewenste resultaat is bereikt.

Rapportage op een SMART-doel

Het is vervolgens belangrijk dat er goed gerapporteerd wordt op een zorgdoel.
Wanneer er geen rapportage plaatsvindt, kan je het doel niet evalueren.
Daar sta jij als zorgverlener niet alleen in. Daar heb je de cliĆ«nt, je collega’s, familieleden en andere disciplines ook voor nodig. Lees ook ons artikel ‘Rapporteren volgens de SOAP methode‘ of ‘Risicosignalering‘.
Je merkt dan dat deze zaken met elkaar in verbinding staan en onderdeel zijn van het methodisch werken.

 

Laura van Driel
maart 2021

Vergelijkbare berichten

Klantervaring – Pieter van Foreest – Leerlijn Begeleiders Welbevinden

Pieter van Foreest heeft een missie. De missie klinkt simpel; de cliƫnten van Pieter van Foreest helpen het leven te blijven leiden dat zij graag willen, ondanks de zorgvraag, ongeacht
Lees artikel >

Palliatieve zorg bij dementie

Palliatieve zorg bij dementie Palliatieve zorg gaat overĀ de lichamelijke, sociale, psychische en spirituele behoeften van cliĆ«nten die niet meer beter gaan worden en uiteindelijk zullen overlijden met hun ziekte. Denk
Lees artikel >

Overprikkeling

Overprikkeling Herken jij het bij jezelf? Dat moment dat je merkt dat er teveel om je heen gebeurt, teveel geluid, beweging, geurenā€¦.Je lijkt het niet uit te kunnen schakelen, het
Lees artikel >

Hoe houd je aandacht voor diversiteit met cultuur sensitieve zorg?

Hoe houd je aandacht voor diversiteit met cultuur sensitieve zorg? In de ouderenzorg zijn de cliƫnten en bewoners net zo divers als de rest van de Nederlandse maatschappij. Maar wat
Lees artikel >

Risicosignalering

Risicosignalering Risico’s worden groter naarmate men ouder wordt. Omdat ouderen tot een kwetsbare groep horen is het daarom van belang om alert te zijn op risico’s met betrekking tot de
Lees artikel >

Laat je inspireren
Schrijf je in voor
onze nieuwsbrief