Skip to content

Wet zorg en dwang

Archief deur sleutel

Wet zorg en dwang

Soms is het nodig om zorg te leveren aan mensen die dat zelf niet nodig vinden. Dit kan in het belang van de persoon zelf zijn of van zijn omgeving.
Het was eerder onduidelijk wat er op zo’n moment mocht; bijvoorbeeld onrustmedicatie toedienen.

De Wet zorg en dwang (hierna WZD) regelt dat de rechten van de cliƫnt worden beschermd wanneer de zorg niet meer voldoet. Het is gericht op mensen met dementie en mensen met een verstandelijke beperking als:

  • Een ter zake deskundige arts heeft vastgesteld dat zij professionele zorg nodig hebben om ernstig nadeel te voorkomen of;
  • Als zij van het Centrum indicatiestelling zorg (CIZ) een indicatie hebben ontvangen voor zorg vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz).

“Nee, tenzij…”

De wet geeft geen vrijbrief om “zomaar” zware maatregelen te treffen. Het is “Nee, tenzij…”. Onvrijwillige zorg moet namelijk zolang mogelijk worden voorkomen. Ook bij ernstig probleemgedrag moeten situaties zoveel mogelijk met vrijwillige zorg worden opgelost.

Waar geldt de wet?

De WZD geldt overal waar cliƫnten met onvrijwillige zorg te maken kunnen krijgen:

  • In zorgaccommodaties waarin mensen met een verstandelijke beperking of mensen met dementie zorg krijgen, wonen of tijdelijk verblijven.
  • Bij ambulante zorg, dus bij mensen thuis, maar bijvoorbeeld ook in kleinschalige woonvoorzieningen of in aanleunwoningen.
    Voorbeelden van ambulante zorg waarbij de WZD van toepassing is;
    Een cliƫnt krijgt (tegen zijn zin in) hulp of begeleiding bij:
  • Persoonlijke verzorging omdat de cliĆ«nt zichzelf anders ernstig zou verwaarlozen.
  • De financiĆ«n omdat de cliĆ«nt onverantwoorde uitgaven doet en grote schulden heeft of dreigt te krijgen.
  • Het huishouden om te voorkomen dat het huis onleefbaar wordt.
  • De cliĆ«nt krijgt hulp of begeleiding bij de opvoeding van zijn kinderen om te waarborgen dat zij een veilig thuis hebben en zich goed kunnen ontwikkelen.
  • Het reguleren van het gedrag om te voorkomen dat dit gedrag agressie uitlokt.

Thuiszorg

De WZD kan ook van toepassing zijn in de thuiszorg. Dit echter nog niet in de huidige versie van de wet geregeld. De ambulante zorg wordt geregeld in een uitwerking van de wet, die nu ter internetconsultatie is aanboden. Pas als de Tweede Kamer en de Eerste Kamer met de inhoud hebben ingestemd, mag ambulante zorg ook buiten accommodaties worden toegepast. De zorgaanbieder moet dan een zorgverantwoordelijke aanwijzen die het zorgplan opstelt. Als vrijwillige zorg niet volstaat om ernstig nadeel te voorkomen, moet de zorgverantwoordelijke het stappenplan volgen.

WMO

Als een terzake deskundig arts (bijvoorbeeld een arts voor verstandelijk gehandicapten of specialist ouderengeneeskunde) heeft vastgesteld dat er sprake is van een verstandelijke beperking of psychogeriatrische aandoening en de cliƫnt zorg of ondersteuning nodig heeft, dan komt deze cliƫnt ook onder de reikwijdte van de WZD te vallen, mits er onvrijwillige zorg verleend wordt. Dit betekent dat naast Wlz-zorg ook ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) onder de reikwijdte van de wet kan komen te vallen.

Alternatieven

Alternatieven voor onvrijwillige zorg zijn minder ingrijpende maatregelen.
Voorbeelden hiervan zijn;
  • CliĆ«ntgerichte aandacht en bejegening; mensen gericht aandacht geven kan dreigende onrust voorkomen.
  • Heldere communicatie: heldere communicatie voorkomst misverstanden en zorgt voor minder onrust.
  • Medisch onderzoek; na goed onderzoek kan een cliĆ«nt goed behandeld worden, waardoor valrisico, probleemgedrag en dus vrijheidsbeperking verminderd kan worden.
  • Signaleringsplan; heeft als doel ervoor te zorgen dat het probleemgedrag, agressie of een psychische crisis in de toekomst voorkomen wordt.
  • Toezicht; Door toezicht goed te organiseren en de mogelijkheid te verhogen om cliĆ«nten in het oog te houden, is vrijheidsbeperking vaak minder nodig.
Vilans heeft een praktisch hulpmiddel gemaakt, namelijk de alternatievenbundel.
Deze kan je downloaden op: http://bit.ly/2HYp3Pl

Ernstig nadeel

Constateert de zorgverantwoordelijke/vertegenwoordiger dat het zorgplan niet voldoet aan de zorgbehoefte en dat er een risico bestaat op ernstig nadeel voor de cliƫnt en/of zijn omgeving; dan moet het stappenplan worden doorlopen.
Ernstig nadeel binnen de WZD betekend:
  • De cliĆ«nt brengt zichzelf of anderen in levensgevaar, brengt ernstig lichamelijk letsel toe, brengt ernstige psychische materiĆ«le of financiĆ«le schade toe, is ernstig verwaarloost of ‘gaat maatschappelijk te onder’, of als zijn eigen ontwikkeling ernstig verstoord is of hij andermans ontwikkeling ernstig verstoord is of hij andermans ontwikkeling ernstig verstoord.
  • De veiligheid van de cliĆ«nt wordt bedreigd, al dan niet onder invloed van een ander.
  • Het gedrag van de cliĆ«nt is zo hinderlijk dat het agressie van anderen oproept.
  • De algemene veiligheid van personen of goederen is in gevaar.

Het stappenplan

Zoals eerder al beschreven waarborgt het stappenplanĀ dat alle mogelijkheden voor vrijwillige zorg in beeld komen. Het moet doorlopen worden wanneer er sprake is van ernstig nadeel.
Er zijn drie vormen van zorg waarvoor het stappenplan altijd verplicht is:
  • Medicatie die het gedrag of de bewegingsvrijheid beĆÆnvloedt en niet volgens de professionele richtlijnen wordt voorgeschreven. Dat betekent: als de medicatie wordt voorgeschreven om een cliĆ«nt rustig te houden.
  • Beperking van de bewegingsvrijheid door bijvoorbeeld fixatie.
  • Insluiting.

Tijdens de workshop van BTSG gaan we uitgebreider in op:

  • Onvrijwillige zorg
  • Domotica
  • Het zorgplan
  • Rechten van de cliĆ«nt
  • Verantwoordelijkheden en taken
  • Het stappenplan
  • CasuĆÆstiek

 

Vergelijkbare berichten

De 6 populairste trainingen in de zorg (2024)

Dit zijn de 6 populairste trainingen van 2024 2024 belooft een jaar vol ontwikkeling en groei te zijn, zeker op het gebied van professionele trainingen. Bij BTSG hebben we de
Lees artikel >

Wat kun je zelf doen tegen eenzaamheid bij ouderen?

Eenzaamheid onder ouderen is een groeiend probleem. Gelukkig kan jij als zorgprofessional het verschil maken. Hier zijn concrete acties die je als zorgprofessional kunt ondernemen om eenzaamheid bij ouderen te
Lees artikel >

Hoe ga je om met ouderen met dementie? 18 adviezen

Omgaan met mensen met dementie kan een uitdaging zijn. Ieder individu met deze aandoening reageert namelijk anders. Dementie veroorzaakt een variƫteit aan gedragsveranderingen, wat betekent dat zorgverleners en naasten dienen
Lees artikel >

Sundowning syndroom

Ga snel naar: Wat is het Sundowning Syndroom? Mogelijke oorzaken van het Sundowning Syndroom Adviezen voor het Sundowning Syndroom Wat is het Sundowning Syndroom? Het Sundowning Syndroom treedt op bij
Lees artikel >

Eisen aan rapportages

Waar moet een goede rapportage in de zorg aan voldoen? 10 belangrijke eisen Rapportages zijn onmisbaar bij de werkzaamheden van iedere zorgprofessional. Je schrijft op wat je observeert of signaleert
Lees artikel >

Laat je inspireren
Schrijf je in voor
onze nieuwsbrief